Zespół jelita drażliwego

    Zespół jelita drażliwego jest przewlekłą chorobą jelita cienkiego oraz grubego. Objawia się ona bólami brzucha i zaburzeniami rytmu wypróżnień, które nie są spowodowane zmianami organicznymi ani biochemicznymi. Zmiany organiczne to uszkodzenia strukturalne, czyli anatomiczne jelit. Natomiast przez zmiany biochemiczne rozumie się zaburzenia w procesach przemiany materii. Przyczyny zespołu jelita drażliwego nie zostały jeszcze do końca odkryte.

    Do najważniejszych powodów, które mogą mieć wpływ na rozwój tej choroby, zalicza się: zaburzenia funkcji motorycznej jelit, nadwrażliwość trzewną, zaburzenia na osi mózgowo-jelitowej oraz przebycie biegunki infekcyjnej. Czynność motoryczna jelita nazywana również perystaltyką polega na naprzemiennym kurczeniu się oraz rozkurczaniu mięśniówki jelit. To sprawia, że treść pokarmowa przesuwa się od żołądka do końca jelita grubego. W zespole jelita drażliwego perystaltyka jest bardzo mocno zaburzona. Objawy tego to między innymi biegunka oraz zaparcia. W zależności od tego, czy perystaltyka jelit jest przyspieszona, czy spowolniona.

    Osoby chore z zespołem jelita drażliwego charakteryzują się zwiększoną wrażliwością przewodu pokarmowego na różne bodźce, w szczególności mechaniczne. Przykładowo osoby chore odczuwają wzdęcia brzucha przy niewielkiej ilości gazów w jelitach albo uczucie parcia przy małym wypełnieniu odbytnicy stolcem.

    U ponad połowy pacjentów z zespołem jelita drażliwego, którzy przychodzą do lekarza po poradę, są obecne zaburzenia w sferze psychologicznej. Najczęściej odnotowuje się lęk oraz depresję. Wpływa to niekorzystnie na nasilenie dolegliwości. Najpopularniejsze z nich to bóle brzucha. Występują one przy niewielkich zaburzeniach jelitowych. Stres może być również powodem nasilenia dolegliwości bólowych oraz zaburzenia perystaltyki. W ostatnich latach została wyodrębniona poinfekcyjna postać zespołu jelita drażliwego. Występuje ona kilka miesięcy po przebyciu zakażenia jelitowego, które zazwyczaj jest rezultatem tak zwanego zatrucia pokarmowego. Ta forma choroby stanowi około 10 procent przypadków zespołu jelita drażliwego.

    Jak powszechny jest zespół jelita drażliwego?

    Zespół jelita drażliwego jest jedną z najczęściej występujących chorób układu pokarmowego. Objawy tego zespołu występują u 10 do 20 procent osób dorosłych. Kobiety chorują aż dwa razy częściej niż mężczyźni. Zespół jelita drażliwego zazwyczaj występuje rodzinnie. Zmiany genetyczne mają bardzo duży wpływ na rozwinięcie się tej choroby.

    Jakie są najpopularniejsze objawy zespołu jelita drażliwego?

    Zgodnie z definicją najważniejszymi objawami zespołu jelita drażliwego są bóle brzucha oraz zaburzenia rytmu wypróżnień. Objawy te można zazwyczaj zaobserwować u osób w wieku od 20 do 40 lat.  Warunkiem rozpoznania zespołu jelita drażliwego jest utrzymywanie się symptomów przez co najmniej trzy miesiące. Bóle brzucha mają zmienne nasilenie oraz lokalizację.

    Najczęściej dotyczą one samego podbrzusza. Zazwyczaj towarzyszy im biegunka albo zaparcie stolca lub naprzemienna biegunka z zaparciem. Wypróżnienie zazwyczaj sprawia, że bóle brzucha się znacznie zmniejszają. Najważniejszymi objawami zespołu jelita drażliwego są również wzdęcia brzucha oraz nadmiar gazów jelitowych. Uczucie wzdęcia pojawia się nawet bez powiększenia obwodu brzucha. Do innych symptomów, które występują tylko w niewielkiej ilości przypadków, zalicza się nudności, bóle kręgosłupa, mięśni oraz stawów, częste oddawanie moczu, zaburzenia ginekologiczne, lęk oraz depresję.

    Jak przybiega leczenie zespołu jelita drażliwego? Co należy zrobić, gdy wystąpią pierwsze objawy?

    Ból brzucha oraz zmiany rytmu wypróżnień mogą być symptomami poważnych chorób organicznych, w tym również nowotworów układu trawienia. Z tego względu wystąpienie oraz utrzymywanie się takich objawów wymaga jak najszybszego skonsultowania się z lekarzem. Jego zadaniem jest ocenienie, czy jest ryzyko wystąpienia innych chorób niż zespół jelita drażliwego. Na większe ryzyko chorób organicznych wskazują takie objawy, które inaczej nazywa się alarmującymi: utrudnione połykanie, nawracające wymioty, chudnięcie, krwawienie z układu trawiennego oraz niedokrwistość, w szczególności u osób po czterdziestym roku życia. W przypadku wystąpienia takich objawów lekarz powinien zlecić właściwe badania diagnostyczne.

    W jaki sposób lekarz ustala występowanie zespołu jelita drażliwego?

    Do określenia rozpoznania zespołu jelita drażliwego wystarczające jest stwierdzenie zgodności objawów występujących u pacjenta z kryteriami tej choroby. Wystarczy, że pacjent odpowie na trzy pytania związane z najczęstszymi objawami zespołu jelita drażliwego. Jeżeli pacjent odpowie twierdząco na dwa z trzech pytań i nie będzie miał objawów alarmujących, to można rozpoznać zespół jelita drażliwego. Ważne jest również to, żeby objawy tej choroby utrzymywały się co najmniej przez trzy miesiące. Zazwyczaj, żeby upewnić się, że wymienione objawy nie wynikają z choroby organicznej, to przeprowadza się kilka prostych badań laboratoryjnych, takich jak na przykład OB., czy morfologia.

    Strona ma charakter edukacyjny, nie stanowi i nie zastępuje porady lekarskiej. Redakcja serwisu dokłada wszelkich starań, aby informacje w nim zawarte były poprawne merytorycznie, jednakże decyzja dotycząca leczenia należy do lekarza. Redakcja serwisu nie ponosi odpowiedzialności wynikającej z zastosowania informacji zamieszczonych na stronach serwisu.